Ang Bahay na Naging Buong Mundo
May mga bahay na tahimik lang sa labas pero puno ng away sa loob, hindi ng tao kundi ng oras. Alas-singko ng umaga, gigising na para maghanda ng gamot. Alas-dose ng tanghali, kakainin habang nakatingin sa monitor. Alas-dose ng hatinggabi, gigising ulit dahil may humihinga na hindi tama. Ito ang buhay ng maraming tagapag-alaga sa Pilipinas na hindi lumalabas ng bahay nang maraming araw, minsan linggo, kung minsan buwan.
Wala silang holiday. Wala silang sick leave. Kung magkasakit sila, sino pa ang magpapalit?
Numero na Hindi Dapat Balewalain
Tumatanda ang Pilipinas, kahit hindi pa natin ito lubos na naramdaman. Iprinoyekto ng PSA na sa 2030, mga 7 porsiyento ng mga Pilipino ay magiging 65 taong gulang pataas, at sa ganitong porsyento, ituturing na ang bansa bilang “aging population.” Noong 2020 census, ang mga taong 65 pataas ay 5.4 porsiyento lang ng kabuuang populasyon. Malaking pagbabago sa loob ng isang dekada.
Ang median age ng mga Pilipino mismo ay tumaas na. Tumaas ang median age ng mga Pilipino mula 25.3 taon noong 2020 patungong 27.7 taon noong 2024. Simpleng numero pero may implikasyon: mas marami tayong matatanda sa pamilya na kailangang alagaan, at kaunti pa rin ang institusyon na handang tumulong.
Sa Metro Manila, isang pag-aaral noong 2020 ang nagtala na malaking bilang ng mga tagapag-alaga ay nasa panganib ng pagmalupit sa mga matanda, hindi dahil masama sila kundi dahil sobrang bigat na ng dinadala nila. Natagpuan sa pag-aaral na 29.03% ng mga tagapag-alaga ay may mataas na panganib ng abuso, kung saan pinakamataas ang panganib sa mga edad 18 hanggang 32, mga lalaki, at mga may kita na mas mababa sa 7,890 piso kada buwan. Hindi ito kuwento ng masamang loob. Kuwento ito ng katawan at isip na wala nang lugar para sa pagod.
Ang Utang na Loob na Hindi Nakikita
Sa kultura nating Pilipino, may salitang “utang na loob” na madalas gamiting dahilan kung bakit hindi natin tinatapon ang responsibilidad kahit gaano man mabigat. Malalim itong konsepto, hindi biro. Pero minsan, itong parehong konsepto ang siyang pumipigil sa isang anak na humingi ng tulong, dahil parang kasalanan na sabihing “pagod na ako.” Ganito ang kalakaran, lalo na sa mga pamilyang nag-alaga ng magulang na may hypertension o diabetes nang taon-taon nang walang kaso ng kaunting respiro. May pag-aaral na nagsasabing malaki ang porsyento ng mga nakatatandang Pilipino na may hypertension, at karamihan sa mga kaso ay hindi rin gaanong nabantayan o na-gamot nang tama.
Paghahanap ng Maliit na Ginhawa
Ang pinakamalungkot na bahagi, kung tatanungin mo ang isang buong-panahong tagapag-alaga kung ano ang gusto niyang gawin, madalas ang sagot ay hindi ambisyoso. Isang buong tulog. Isang kapeng hindi kailangang inumin habang tumatakbo. Isang oras na hindi kailangang tumingin sa oras.
Kung wala kang mapupuntahan dahil hindi mo kayang iwan ang pasyente, kadalasan sa cellphone lang nakukuha ang maliit na eskape. Ang ilan ay nagbabasa, ang ilan ay nagpapanood ng palabas hanggang alas-tres ng madaling araw, at ang ilan ay sumusubok ng online casino bilang paraan ng pag-iwas kahit sandali sa pag-iisip tungkol sa gamot at pagbabantay. Hindi ito solusyon sa burnout. Isa lang itong tanda kung gaano kaliit na ang pagpipilian ng taong pinagkaitan ng kalayaan na lumabas ng bahay.
Ano ang Kulang sa Sistema
Kailangan nating tanungin kung sino ang nag-aalaga sa mga tagapag-alaga. Sa maraming barangay, walang programa ng respite care, walang training para sa mga anak na biglang inatasan mag-alaga ng may Alzheimer’s. Ang pamilya na lang mismo ang nagpaplano, madalas walang manwal, walang gabay, puro tiyaga at sunod-sunuran sa payo ng doktor kada follow-up. Hindi ito kasalanan ng gobyerno lang. Kultura natin ito, at kailangan itong buksan sa usapan sa hapag-kainan bago pa maging krisis.
Kung may kilala kang tagapag-alaga na hindi na lumalabas ng bahay nang matagal, tumawag ka. Kaunting oras lang, kaunting tanong kung kumusta talaga siya, malaking bagay na yun sa taong akala mo ay okay lang dahil nakasanayan na niyang ngumiti kahit pagod.
發佈留言